ترنچ کت؛ پالتویی که از سنگر به خیابان آمد
ترنچ کت با پارچههای ضدآبِ قرن نوزدهم شروع شد و در جنگ جهانی اول شکلِ امروزیاش را گرفت. هارپرز بازار در اکتبر ۲۰۲۶، با بهانهٔ ترنچِ فیبی فیلوی دوآ لیپا، آن را هنوز همهکارهترین پالتوی پاییز خواند.

صبحِ یک روزِ آبان را تصور کنید. آسمان ابری است، شاید نمنمِ باران هم بیاید، و شما جلوی کمد ایستادهاید و دنبالِ پالتویی سبک میگردید که هم به جلسهٔ کاری بیاید و هم به قرارِ آخرِ هفته. ترنچ کت دقیقاً برای همین لحظهها جای فکرکردن دارد؛ پالتوی کمربنددار که هم روی جین مینشیند و هم روی شلوارِ پارچهای. در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، مجلهٔ هارپرز بازار مطلبی منتشر کرد با این عنوان که دوآ لیپا ثابت کرده ترنچ کت هنوز همهکارهترین پالتوی پاییز است، «بهخصوص اگر کارِ فیبی فیلو باشد». این بهانهٔ خوبی است تا ببینیم این پالتو از کجا آمده و چه چیزهایی در آن از دورانِ جنگ جهانی اول تا امروز ثابت مانده است.
در یک نگاه
ترنچ کت از پارچههای ضدآبِ قرن نوزدهم، مثلِ پارچهٔ ثبتشدهٔ جان امری در ۱۸۵۳ و گاباردینِ باربری، آغاز شد و در جنگ جهانی اول (۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸) شکلِ آشنای امروزیاش را گرفت. هارپرز بازار در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶، با نگاه به ترنچِ فیبی فیلوی دوآ لیپا، آن را هنوز همهکارهترین پالتوی پاییز خواند.
- این کت برای جنگ جهانی اول اختراع نشد، ولی شکلِ آشنای امروزیاش را در همان جنگ گرفت.
- جان امری، خیاطِ لندنی، در سال ۱۸۵۳ پارچهای دافعِ آب ساخت و ثبت کرد و نامِ شرکتش را Aquascutum گذاشت که در لاتین یعنی «سپرِ آب».
- گاباردین پارچهای جناغیِ تنفسپذیر و مقاوم در برابرِ هواست که با عملآوریِ تکتکِ الیاف ساخته میشود، نه پارچهٔ آماده؛ سالِ ثبتِ آن در منابع ۱۸۷۹ یا ۱۸۸۸ آمده است.
- ترنچ کتِ کلاسیک دوردیف است با ۱۰ دکمهٔ جلو، یقهٔ پهن، جیبهای دکمهدار، بندِ سگکدارِ مچ و سردوشیِ دکمهدار.
- اولین کلکسیونِ برندِ شخصیِ فیبی فیلو در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۳ فقط بهصورتِ آنلاین عرضه شد.
دوآ لیپا ترنچ کت را چطور پوشید؟
به گزارشِ ماری کلر، دوآ لیپا هنگامِ گرداندنِ سگش در نیویورک، «بیگ ترنچ» (Big Trench) فیبی فیلو را به رنگِ سبزِ مریمی و از جنسِ نخ پوشیده بود. این گزارش قیمتِ خردهفروشیِ این پالتو را در آمریکا ۳۹۰۰ دلار نوشته و گفته که موجودیاش تمام شده است. یک نکته را هم بدانید: تاریخِ انتشارِ گزارشِ ماری کلر را بررسی نکردهایم و ممکن است مربوط به حضوری غیر از آنچه هارپرز بازار نوشته باشد.
خودِ ست ساده بود: شلوار و تیشرتِ سفید، بوتِ چرمِ مشکیِ Chrome Hearts و کمربندِ چرمِ Miu Miu. یعنی سه رنگ، بدونِ چاپ و طرح، و پالتو که نقشِ اصلی را بازی میکند. درسِ این ست برای ما قیمت یا برند نیست؛ این است که یک ترنچ کتِ خوشدوخت روی لباسِ کاملاً ساده هم کافی است.
سبزِ مریمی (Sage) — سبزِ کمرنگ و خاکستریمایل، شبیهِ برگِ گیاهِ مریمگلی — جایگزینِ جالبی برای بژِ همیشگی است. اگر بژ را زیاد دیدهاید و نمیخواهید سراغِ رنگِ تند بروید، این رنگ هنوز خنثی است ولی تازهتر به چشم میآید.
ترنچ کت از کجا آمد؟ داستانِ پارچههای ضدآب
ریشهٔ ترنچ کت در پارچه است، نه در طرح. در سال ۱۸۵۳ جان امری، خیاطی در محلهٔ میفرِ لندن، پارچهای دافعِ آب ساخت و آن را به ثبت رساند. او بعدها نامِ شرکتش را Aquascutum گذاشت که از لاتین میآید و یعنی «سپرِ آب».

سه سال بعد، در ۱۸۵۶، توماس باربری، پارچهفروشی ۲۱ ساله از شهرِ بیزینگاستوک، کسبوکارِ پوشاکِ مردانهاش را راه انداخت. نامِ او بعدها با پارچهای گره خورد که اسمش برای خیلیها آشناست: گاباردین.
گاباردین (Gabardine) پارچهای جناغی است؛ یعنی بافتش خطهای مورب و ریزی دارد که از نزدیک دیده میشود. فرقِ اصلیاش این بود که به جای پوششدادنِ پارچهٔ آماده، خودِ الیافِ نخی یا پشمی را عمل میآوردند. نتیجه پارچهای بود که در برابرِ هوا مقاوم بود ولی هوا از آن رد میشد. روایتِ خودِ برند هم همین است: نخی که پیش از بافت ضدآب میشود، تا باران را دفع کند و پارچه نفس بکشد.
دربارهٔ تاریخ اما منابع یکی نیستند. اسمیتسونیان و وبسایتِ خودِ برند سالِ ۱۸۷۹ را میگویند، ولی ویکیپدیا سالِ ثبتِ گاباردین را ۱۸۸۸ نوشته است. پس اگر جایی فقط یکی از این دو را دیدید، بدانید که بحث هنوز باز است.
جنگ جهانی اول با ترنچ کت چه کرد؟
ترنچ کت دقیقاً برای جنگ جهانی اول اختراع نشد، ولی شکلِ آشنای امروزیاش را در همان سالهای ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸ گرفت. اسمش هم از همینجاست: «ترنچ» در انگلیسی یعنی سنگر. هم Aquascutum و هم Burberry ادعا کردهاند که ترنچِ جنگ را اختراع کردهاند. به روایتِ اسمیتسونیان، واقعیت این است که هر دو نوعی پالتوی موجود را رواج دادند و برای ارتش تطبیق دادند.
باربری میگوید طرحِ ترنچ، که در ابتدا Tielocken نام داشت، در ۱۹۱۲ ثبت شده است. این برند امروز ترنچهای خطِ Heritage را در کارخانهاش در یورکشایرِ انگلستان میدوزد.
نکتهٔ جالب این است که ترنچ کت در ارتشِ بریتانیا لباسِ همگانی نبود. پوشیدنش اختیاری بود و افسران و درجهدارانِ ارشد (Warrant Officers Class I) خودشان آن را میخریدند. سربازانِ دیگر اجازهٔ پوشیدنش را نداشتند. شاید بخشی از وجههٔ «شیک و کمی رسمیِ» ترنچ کت از همینجا آمده باشد: از اول پالتوی گروهی خاص بود.
ترنچ کتِ کلاسیک چه جزئیاتی دارد؟
ترنچ کتِ کلاسیک را با چند جزئیاتِ ثابت میشناسید. وقتی به این جزئیات نگاه کنید، میفهمید چرا این پالتو با یک نگاه شناخته میشود، حتی اگر رنگ و جنسش عوض شود.
همهٔ این جزئیات لازم نیست. خیلی از نسخهها سردوشی یا بندِ مچ ندارند و هنوز ترنچ به حساب میآیند. ولی اگر دنبالِ حسوحالِ کلاسیک هستید، این فهرست کمکتان میکند.
- دوردیف (Double-breasted) — یعنی جلوی پالتو روی هم میآید و دو ردیف دکمه دارد؛ در نسخهٔ کلاسیک ۱۰ دکمه.
- یقهٔ پهن.
- جیبهای دکمهدار.
- بندِ سگکدار روی مچ که جلوی سرازیرشدنِ آب به داخلِ آستین را میگیرد.
- سردوشی (Epaulette) — نوارِ دکمهدار روی شانه.
فیبی فیلو کیست و ترنچ کتِ او چه فرقی دارد؟
فیبی فیلو طراحی است که نامش با لباسهای ساده و دقیق گره خورده است. او از ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۶ مدیرِ خلاقِ Chloé بود و از ۲۰۰۸ مدیرِ خلاقِ Céline. پس از کلکسیونِ Pre-Fall 2018 از Céline کنار رفت.

برندِ شخصیِ او با نامِ خودش، Phoebe Philo، اولین کلکسیون را در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۳ عرضه کرد؛ فقط روی وبسایتِ phoebephilo.com. بسیاری از تکهها همان روزِ اول تمام شد. این کلکسیون A1 نام داشت و در سه مرحله (Drop — یعنی عرضهٔ تکهها در چند نوبت به جای یکجا) از اکتبر ۲۰۲۳ به بازار آمد. کلکسیونِ A2 هم برای بهارِ ۲۰۲۴ برنامهریزی شده بود.
«بیگ ترنچِ» او، دستکم آنطور که در ستِ دوآ لیپا دیده شد، نشان میدهد ترنچ کت چطور میتواند بیسروصدا تازه شود: با رنگی غیرمنتظره مثلِ سبزِ مریمی و جنسِ نخی. همان اسمِ «بیگ» هم از حجمِ بیشتر خبر میدهد؛ یعنی فیتِ آزادتر. فیت (Fit) یعنی اینکه لباس چقدر به تن میچسبد یا آزاد است.
ترنچ کت را در پاییز چطور بپوشیم؟ چند پیشنهادِ ست
آنچه در ادامه میآید پیشنهادِ استایلِ ماست، نه نتیجهٔ یک بررسیِ مستند. ترنچ کت بلند است، کمربند دارد و روی لباسِ دیگر مینشیند؛ همین ویژگیها آن را برای ستکردن با شال و شلوارِ بلند گزینهای در دسترس میکند. اینکه کدام جنس و ضخامت برای شما مناسب است، به هوای شهرتان و سلیقهٔ خودتان بستگی دارد.
برای یک ستِ اداری، ترنچ کتِ بژ یا سبزِ مریمی را روی شلوارِ پارچهای راسته و بلوزِ سفید امتحان کنید و کمربندش را گره بزنید. شالِ نخیِ سفید یا کرم و کفشِ لوفرِ مشکی ست را کامل میکند. اگر ترنچ کتتان دوردیف و جیبدار است، بقیهٔ لباس را بیطرح نگه دارید تا شلوغ نشود.
برای بیرونرفتنِ آخرِ هفته، میتوانید فرمولِ ستِ دوآ لیپا را به سلیقهٔ خودتان نزدیک کنید. شلوارِ گشادِ سفید یا جینِ روشن، تیشرت یا بلوزِ آستینبلندِ ساده، بوتِ مشکی و شالِ سبزِ تیره یا قهوهایِ سوخته. کمربند را باز بگذارید و پالتو را آزاد بپوشید؛ به نظرِ ما این حالت با ترنچهای حجیم بهتر جواب میدهد.
اگر دوست دارید ترنچ کت را به جای مانتو بپوشید، پیشنهادِ ما این است که به بلندی و فیت دقت کنید. نسخهای که تا زیرِ زانو میآید و سرشانهاش کمی آزاد است، جای یک پلیورِ نازک را هم زیرش باز میگذارد. با این حال، انتخابِ نهایی با شما و محیطی است که در آن رفتوآمد میکنید.
موقعِ خریدِ ترنچ کت به چه نگاه کنیم؟
اول جنس را ببینید، بعد طرح را. ترنچ کت در اصل از دلِ پارچههای ضدباران بیرون آمد و پارچهای که هم آب را دفع کند و هم هوا از آن رد شود، همان ایدهای است که گاباردین را معروف کرد. اگر پارچه خیلی پلاستیکی و براق است، احتمالاً در روزهای نیمهگرمِ پاییز اذیتتان میکند.
بعد سراغِ جزئیات بروید: دکمهها محکم دوخته شدهاند؟ جیبها دکمه دارند؟ سرشانه وقتی دستها را جلو میآورید تنگ نمیشود؟ یک بار هم با همان لباسی که معمولاً زیرش میپوشید امتحانش کنید، مثلاً با یک بافتِ نازک.
دربارهٔ رنگ، بژ و خاکیِ کلاسیک با تقریباً همهچیز ست میشود. اگر یک ترنچ کت دارید و دومی را میخواهید، سبزِ مریمی، زیتونی یا سرمهای انتخابهایی هستند که تکراری به نظر نمیرسند.
- چه میخواهید؟: یک پالتوی همهکاره · پیشنهادِ ما: بژ یا خاکی، دوردیف، با جزئیاتِ کلاسیک
- چه میخواهید؟: حسوحالِ تازهتر · پیشنهادِ ما: فیتِ آزاد و حجیم، رنگی مثلِ سبزِ مریمی
- چه میخواهید؟: روزهای بارانی · پیشنهادِ ما: پارچهٔ مقاوم در برابرِ آب که هوا را هم رد کند
- چه میخواهید؟: پوشیدن به جای مانتو · پیشنهادِ ما: بلندی تا زیرِ زانو، سرشانهٔ کمی آزاد
پرسشهای پرتکرار
چرا به این پالتو ترنچ کت میگویند؟
«ترنچ» یعنی سنگر. این پالتو شکلِ امروزیاش را در جنگ جهانی اول (۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸) گرفت، هرچند برای آن جنگ اختراع نشده بود.
ترنچ کت را اول باربری ساخت یا آکواسکوتوم؟
هر دو برند ادعا میکنند. به روایتِ اسمیتسونیان، هر دو نوعی پالتوی موجود را رواج دادند و برای ارتش تطبیق دادند. باربری میگوید طرحِ Tielocken را در ۱۹۱۲ ثبت کرده است.
گاباردین دقیقاً چه پارچهای است؟
پارچهای جناغی، تنفسپذیر و مقاوم در برابرِ هوا که الیافش پیش از بافت عمل میآید. سالِ ثبتش در منابع ۱۸۷۹ یا ۱۸۸۸ آمده است.
ترنچ کتِ دوآ لیپا چه رنگ و جنسی داشت؟
به گزارشِ ماری کلر، «بیگ ترنچِ» فیبی فیلو بود، به رنگِ سبزِ مریمی و از جنسِ نخ، که با شلوار و تیشرتِ سفید و بوتِ مشکی پوشیده شده بود.
میشود ترنچ کت را به جای مانتو پوشید؟
این به سلیقه و محیطِ شما بستگی دارد. اگر چنین قصدی دارید، پیشنهادِ ما نسخهای با بلندیِ زیرِ زانو و فیتِ کمی آزاد است که با شالِ ساده و شلوارِ راسته ست شود.
جمعبندی
ترنچ کت مسیرِ عجیبی آمده است: از پارچهٔ ضدآبِ یک خیاطِ لندنی در ۱۸۵۳ و گاباردینِ باربری، تا پالتوی اختیاریِ افسرانِ بریتانیایی در جنگ، و حالا نسخهٔ سبزِ مریمیِ فیبی فیلو در خیابانهای نیویورک. به نظرِ ما جذابیتش در همین است که جزئیاتش آنقدر ثابت مانده که هر طراحی میتواند فقط یکی دو چیزش را عوض کند و باز هم ترنچ بماند. اگر امسال قصدِ خرید دارید، یک ترنچ کتِ خوشجنس با رنگی خنثی بردارید و ساده بپوشیدش. باقی را خودِ پالتو انجام میدهد.





